شرح مختصری درباره اساتيد حضرت استاد

 

حجت الاسلام والمسلمين ميرزاابوالحسن واعظ جوادي
الم وارسته و خطيب توانا، حجت الاسلام والمسلمين ميرزا ابوالحسن جوادي آملي مشهور به «واعظ جوادي»، پدر گرامي حضرت استاد از زمره خطبا و وعاظ مشهور خطة مازندران و آمل به شمار مي‌رفت و با زهد و وارستگي اخلاقي، تدريس و تبليغ علوم و معارف ديني و خدمت به مردم زندگي را سپري كرده و به دوستي اهل بيت (ع) و دفاع از حريم ولايت و امامت و مردمداري شهرت داشت.
سعي ايشان همواره آن بود از درآمد حاصل از منبر استفاده كند و حقوق دريافتي از حوزه آمل را كه از موقوفات تأمين مي‌شد به طلاب نيازمند بپردازد.
ويژگي مهم ديگر آن بزرگوار اين بود كه در تربيت فرزند، بسيار حساس بود. نقش ايشان در تربيت و ترقي حضرت استاد تعيين كننده‌اي بود. وي تلاش فراوان كرد تا فرزند گرامي‌اش نخستين درس طلبگي را نزد با تقواترين مجتهد شهر آمل، در آن عصر، يعني مرحوم آيت الله فرسيو فرا گيرد. نامبرده در سال‌هاي ١٣٣٨ يا ٣٩ (ترديد از حضرت استاد است) به رحمت ايزدي پيوست.

آيت الله فرسيو
مرحوم آيت الله ميرزا ابوالقاسم فرسيو، فرزند مرحوم ملا ابراهيم آملي از علماي عاملين و مشهور به زهد و تقوا و كرامت بود. او تحصيلات مقدماتي و سطوح حوزوي را در تهران و اصفهان فرا گرفت و سپس براي تكميل مباني علمي و عملي خويش رهسپار حوزه نجف شد.
در نجف اشرف از محضر بزرگاني چون آيات عظام، مرحوم حاج سيد ابوالحسن اصفهاني، آخوند ملا محمد كاظم خراساني و ميرزا حسين نائيني استفاده كرده و به كمالات علمي و عملي نائل آمدند. سپس به ايران بازگشت و مدتي در تهران به سر برد و چند ماهي كتابدار رسمي مدرسه شهيد مطهري بود. سپس به زادگاهش آمل مراجعت كرد و مرجع خاص و عام شد.
استاد درباره ايشان مي‌فرمايد: «آيت الله فرسو از شاگردان مرحوم آخوند خراساني بوده، نسبت به ديگر علما از لحاظ زهد و تقوا معروف‌تر بود. من اولين درس حوزوي را نزد وي فرا گرفتم». مرحوم آيت الله فرسيو در حدود سال ١٣٢٥ هجري شمسي دار فاني را وداع گفت.

آيت الله غروي آملي
مرحوم آيت الله شيخ محمد غروي فرزند ابوطالب، از علما و مجتهدان به نام شهر آمل بود. ولادت آن جناب در روز ٢٢ ذي حجة الحرام سال ١٢٩٦ هجري قمري در كربلا بود. وي تحصيلات ابتدايي و مقدماتي را در زادگاه خود نزد پدر بزرگوارش، كه از علما بود و نيز نزد برخي از علماي ديگر فرا گرفت و سپس به تهران رفت و در مدرسه سپه‌سالار سابق ـ شهيد مطهري كنوني ـ اقامت گزيد و به ادامه تحصيل حوزوي نزد اساتيد آن مدرسه پرداخت. تا اين‌كه در سال ١٣٢٣ هجري قمري رهسپار حوزه نجف گرديد و دروس خارج فقه و اصول و غير آن را نزد بزرگان از علما، به ويژه مرحوم آخوند خراساني فرا گرفت تا خود به مقام اجتهاد و استادي رسيد. وي پس از مدتي اقامت در شهرهاي نجف و كربلا به زادگاهش آمل برگشت و به تربيت طلاب وتدريس علوم اسلامي پرداخت.
استاد، نزد او تتلمذ كرده و برخي كتب حوزوي، به ويژه بخش‌هايي از قوانين الاصول ميرزاي قمي را نزد ايشان فرا گرفت. استاد گاه از ذهن و حافظه بسيار قوي ايشان تعريف كرده و مي‌فرمود: من شخصيتي به آن اندازه داراي هوش و ذكاوت در حوزه‌ها كمتر ديده‌ام. با اين‌كه سنشان به ٩٢ سال رسيده بود، اما هوش علمي‌شان محفوظ بود؛ يعني زماني كه قوانين را براي ما تدريس مي‌كردند، بيش از ٤٥ سال بود كه از حوزه نجف به آمل مراجعت كرده بودند، اما همچنان بر مسائل اصولي و خصوص قوانين الاصول تسلط داشته و بهره‌هاي علمي‌شان از حوزه نجف مشهود بود . . . او بسيار ساكت، كم‌گو و گزيده‌گو بود. محضرش آموزنده و بسيار سنگين بود.»
فقهاي عصر اخير نظير مرحوم آقا سيد ابوالحسن اصفهاني، مرحوم حاج شيخ محمد حسين اصفهاني، مرحوم حاج آقا حسين بروجردي، مرحوم حاج آقا حسين قمي، مرحوم آقا ضياء الدين عراقي و غير آنان همگي از شاگردان اين بزرگ عالم ديني بوده‌اند. شهرت بيشتر آخوند خراساني در علم اصول است. كتاب «كافيت الاصول» او يك كتاب درسي مهم است، و حواشي زيادي بر آن نوشته شده است. آراء اصولي آخوند خراساني همواره در حوزه‌هاي علميه نقل مي‌شود و مورد توجه است. آخوند خراساني همان كسي است كه فتواي به ضرورت مشروطيت داد؛ مشروطيت ايران رهين او است. او در سال ١٣٢٩ هجري قمري درگذشت.

حجت الاسلام شيخ عبدالله اشراقي
مرحوم حجت الاسلام آقاي شيخ عبدالله اشراقي، يكي از روحانيان فاضل آمل در دوران اخير و از اساتيد دروس مقدماتي و سطح حضرت استاد در حوزه آمل به شمار مي‌رفت. و استاد همواره از ايشان به نيكي ياد مي‌كند.

حجت الاسلام شيخ احمد اعتمادي
مرحوم حجت الاسلام حاج شيخ احمد اعتمادي نيز از مدرسان و علماي شهر آمل بود، كه در مسجد جامع و مدارس ديگر به تدريس طلاب اشتغال داشت. حضرت استاد برخي از دروس سطح مقدماتي را نزد ايشان فرا گرفت. او نيز عالمي وارسته وشاگرد پرور بود.

آيت الله شيخ عزيز الله طبرسي
مرحوم آيت الله حاج شيخ عزيز الله طبرسي از علماي بنام شهرستان آمل در دوران اخير بود. دوران تحصيل ايشان در آمل و تهران و نجف سپري شده است. وي از هوشي سرشار و ذوقي سليم برخوردار بود و نيز اديبي توانا و مدرسي موفق بود كه و با روشي نيكو تدريس مي‌كرد.
استاد نزد ايشان برخي از كتب حوزوي را در حوزه‌ي آمل فرا گرفت. چنان‌كه خود مي‌فرمود: «قسمت مهم كتاب شرح لمعه را نزد مرحوم آقاي شيخ عزيز الله طبرسي، كه از علماي به نام آمل آن روز بود، خواندم».

حجت الاسلام والمسلمين شيخ فضل الله طبرسي
ايشان نيز يكي از علماي شايسته و با فضل و كمال آمل در دوران اخير است، كه توفيق تدريس و تربيت طلاب را در حوزه آمل پيدا كرده بود. حضرت استاد برخي از دروس مقدماتي نزد ايشان فرا گرفت.

آيت الله آقا ضياي آملي
عالم وارسته و استاد خستگي ناپذير حوزه‌ها مرحوم آيت الله آقا ضياء الدين آملي فرزند برومند آيت الله علامه شيخ محمد تقي آملي است. ايشان تحصيلات خود را در حوزه‌ي تهران و نجف به پايان برد و به مقام اجتهاد نايل آمد. آن بزرگوار از تهران به حوزه‌ي مراجعت آمد و به تدريس و تربيت طلاب علوم پرداخت و در اين راه تلاش فراواني نمود. حضرت استاد بسياري از دروس سطح عالي، از جمله بخش‌هايي از قوانين الاصول را نزد ايشان فرا گرفته و از ايشان بسيار به نيكي ياد كرده و قدرشناسي مي‌كند. فرازي از سخنان استاد در تمجيد وتعريف مرحوم آقا ضياي آملي چنين است: «امالي مرحوم شيخ صدوق را در روزهاي تعطيلي در محضر مرحوم آقا ضيا آملي مي‌آموختم. همچنين در محضر آن بزرگوار مشغول حفظ سوره‌ي مباركة هود و آموختن درس تفسير قرآن شدم. آن بزرگوار در ترويج كتاب و سنت سعي بليغي داشت و مي‌كوشيد تا طلاب، حافظ قرآن شوند و نيز با علم حديث آشنا گردند... تشكيل جلسات خصوصي و تدريس حديث و تفسير و حفظ قرآن، از ابتكارات مرحوم آيت الله حاج آقا ضيا آملي بود. او اولين كسي بود كه اين سنت‌هاي حسنه را در حوزه علميه آمل پايه‌ريزي كرد . . .» استاد شوق به درس تفسير قرآن را از محضر ايشان آموخته است.

حجت الاسلام والمسلمين شيخ ابوالقاسم رجايي
مرحوم شيخ ابوالقاسم رجايي از علماي شهر آمل بود كه براي طلاب تازه وارد در مسجد جامع آمل تدريس مي‌كرد. استاد برخي از دروس مقدماتي از صرف و نحو و ادبيات عرب را نزد ايشان فرا گرفت. مرحوم شيخ ابوالقاسم رجايي از بيت علم و فضل بود. چنان‌كه پدر و اجدادش همه از اهل علم بودند.

حجت الاسلام والمسلمين ميرزا رضا روحي
مرحوم ميرزا رضا روحي (اب الزوجه استاد) از علماي عاملين و از مدرسان حوزه آمل بودند، و حضرت استاد از ايشان به عنوان يكي از اساتيد شايسته خود در برخي دروس سطح ياد كردند. ظاهرا ارتباط بيت استاد و بيت مرحوم روحي عميق‌تر بوده و اين سنخيت و ارتباط روحيِ بيشتر زمينه ازدواج حضرت استاد با صبيّه‌ي آن مرحوم را فراهم كرده است. بيت روحي نيز بيت فضل و علم است

آيت الله حاج شيخ شعبان نوري
مرحوم حاج شيخ شعبان نوري، از علما و اساتيد حوزه علميه آمل، شخصيتي فاضل، شاگردپرور و دلسوز بود. استاد برخي از دروس سطح را نزد ايشان فرا گرفته است.
استاد در معرفي مرحوم حاج شيخ شعبان نوري مي‌فرمود: مرحوم آيت الله آقا شيخ شعبان نوري رضوان الله تعالي عليه از شاگردان مرحوم آقا ضيا عراقي بود، و از مرحوم آقا ضياء عراقي هم بسيار به عظمت ياد مي‌كرد؛ و چون علوم رايج آن زمان هم فقه و اصول بود، مرحوم آقا شيخ شعبان بارها اين جمله را مي‌گفت كه «تحت اين قبّه مردي به عظمت آقا ضيا عراقي نمي‌شناسم.»
استاد هنگام عزيمت به حوزه علميه مشهد براي ادامه تحصيل، با دو معرفي نامه از مرحوم حاج شيخ شعبان نوري براي دو تن از علماي آن شهر به همراه والد گرامي‌اش عازم مشهد شد، كه شرح ماجرا در زندگي‌نامه استاد آمده است.

آيت الله حاج شيخ محمد تقي آملي
علامه‌ي نِحرير، آيت الله حاج شيخ محمد تقي آملي، يكي از بزرگان علما در رشته‌هاي معقول و منقول و از مجتهدان و فقيهان و نيز از حكيمان بزرگ معاصر بود. مرحوم حاج شيخ محمد تقي آملي در ١١ ذي قعده سال ١٣٠٤ هجري قمري در تهران به دنيا آمد و در روز شنبه ٢٩ شوال سال ١٣٩١ قمري مطابق با ٢٧ آذر ١٣٥٠ شمسي رحلت كردند و در جوار حضرت ثامن الائمه (ع) در مشهد مقدس مدفون شدند.
استاد پس از بازگشت از حوزه مشهد و عزيمت به حوزه تهران با راهنمايي‌ها و كمكهاي آن بزرگ مرد در مدرسه مروي تهران به ادامه تحصيل پرداختند، و پيوسته از افاضات علمي و ارشادات اخلاقي ايشان برخوردار بود؛ و بسياري از دروس معقول و منقول را نزد ايشان فرا گرفت.
اين بزرگ انديشمند اسلامي اسوه‌ي تقوا و مكارم اخلاقي بوده و از شاگردان ممتاز مرحوم علامه‌ي نائيني در فقه و اصول و نيز جزو شاگردان و ملازمان عارف نامدار، مرحوم آيت الله سيد علي قاضي طباطبايي به شمار مي‌رفت. استاد در فرازي از سخنانش در معرفي اين استاد بزرگ خود چنين مي‌فرمايد: «اين بزرگ مرد، هم حكيم بود، هم فقيه و هم متخلق به اخلاق الهي . . .» او داراي آثار فراوان علمي در رشته‌هاي مختلف علوم اسلامي است.

آيت الله حاج سيد عباس فشاركي
مرحوم آيت الله حاج سيد عباس فشاركي از اساتيد دروس سطح عالي در مدرسه مروي تهران ـ بلكه به فرموده استاد مدرس رسمي مدرسه مزبور بود. او از شاگردان مرحوم آقا ضيا عراقي بوده و ساليان زيادي در حوزه نجف به درس اشتغال داشت و در تدريس فقه و اصول ماهر بود و رسائل شيخ انصاري را در مدرسه مروي تدريس مي‌كرد كه از شاگردان وي حضرت استاد بود..

مرحوم حجت الاسلام شيخ اسماعيل جاپلقي
نامبرده از مدرسان حوزه‌ي تهران بود و در مدرسه مروي تدريس مي‌كرد. حضرت استاد بخشي از دروس سطوح عالي را در محضر ايشان فرا گرفت و به گفته استاد: «مرحوم آقا شيخ اسماعيل (رضوان الله تعالي عليه) بخشي از مكاسب شيخ را تدريس مي‌كرد و ما از محضرشان استفاده مي‌كرديم.»

حجت الاسلام آقا شيخ محمدرضا محقق
آن مرحوم بخش ديگر مكاسب شيخ انصاري را تدريس مي‌كرد و استاد به همراه برخي طلاب ساكن در مدرسه مروي، در درس او شركت كرده و اين بخش از مكاسب را نزد ايشان فرا گرفت.

مرحوم حجت الاسلام سبط الشيخ
نامبرده هم جزو اساتيد مدرسه مروي تهران بود كه رسائل شيخ انصاري، در اصول را تدريس مي‌كردند و حضرت استاد بخشي از كتاب رسائل را نزد او خوانده است. او هم امام جماعت مدرسه مزبور نيز بود. استاد مي‌فرمود: «ما علاوه بر اين‌كه از محضرشان استفاده علمي مي‌كرديم در نماز جماعت ايشان نيز شركت كرده و بهرة معنوي مي‌برديم.»

آيت الله حاج شيخ ابوالحسن شعراني
علامه‌ي ذوفنون، آيت الله حاج ميرزا ابوالحسن شعراني به سال ١٣٢٠ هجري قمري در تهران متولد و در سال ١٣٩٣ هجري قمري رحلت كرد. ايشان از مفاخر شيعه و از نوابغ عصر و جامع علوم عقلي و نقلي و صاحب آثار ارزنده در فنون و علوم مختلف بود.
حضرت استاد بخشي از شرح منظومه سبزواري و طبيعيات اشارات شيخ الرئيس ابن سينا و نيز مقداري از امور عامه‌ي اسفار اربعه‌ي ملاصدرا و شرح چغميني و مقداري از مقدمه‌ي بهادري را خدمت اين استاد فرزانه‌ي حوزه و دانشگاه فرار گرفت.
مرحوم آيت الله شعراني از چهره‌هاي شاخص حوزوي بود كه توانست هم در حوزه و هم در دانشگاه حضور پيدا كند و به تدريس بپردازد و به عنوان استاد زبردست و موفقي جلوه كند و به تعبير حضرت استاد از جمله حوزوياني بود كه اشتغال به تدريس در دانشگاه، او را از تربيت طلاب و تدريس علوم حوزوي باز نداشت.

آيت الله حاج ميرزا مهدي الهي قمشه‌اي
حكيم عارف علامه‌ي ذوفنون حاج ميرزا محمد مهدي محي الدين الهي قمشه‌اي به سال ١٣١٨ هجري قمري در قمشه اصفهان به دنيا آمد و در سنه ١٣٩٣ هجري قمري (١٣٥٢ هجري شمسي) در تهران دار فاني را وداع گفت.
ايشان نيز به فرموده حضرت استاد از نوادر روزگار، عارفي كم نظير و صاحب ولي كم بديل بود. او نيز استاد حوزه و دانشگاه بود و در هر دو سنگر علمي ـ اسلامي موفق و منشأ خدمات علمي فراوان بود كه دانشگاهيان و حوزويان را از خرمن دانش فزاينده‌ي خويش، برخوردار ساخت. حضرت استاد مقداري از شرح منظومه و همچنين الهيات شفا و بخش عرفان شرح اشارات ابن سينا و نيز درس تفسير قرآن را نزد اين عالم وارسته و عارف دلسوخته فرا گرفته است. انس استاد ـ چنان‌كه خود تصريح مي‌كند، بيشتر با ايشان بوده و بهره‌هاي معنوي درك محضر ايشان ـ علاوه بر بهره‌هاي علمي ـ بسيار زياد بوده است. آن بزرگ مرد نيز داراي آثار علمي فراواني در زمينه‌هاي گوناگون علوم اسلامي است. بيت قمشه‌اي از علما و بزرگان به نام بوده‌اند.

آيت الله شيخ محمد حسين فاضل توني
حكيم فرزانه، عارف روشن ضمير و اديب چيره دست مرحوم علامه آقا شيخ محمد حسين فاضل توني در سال ١٢٩٨ هجري قمري ديده و به جهان گشود و به سال ١٣٨٠ هجري قمري (١٣٣٩ ش) به سراي جاويد عروج كرد. او نيز از اعاظم علماي تهران و از اساتيد بزرگ و موفق فلسفه و عرفان در حوزه و دانشگاه بود. محضري جاذب و ذوقي سليم داشتند. بسيار خليق و شاگردپرور بود، و در اثناي درس با بيان لطايف معنوي و تذكرات اخلاقي سعي مي‌كرد تا شاگردانش را به تهذيب نفس سوق دهد و تربيت كند.
استاد در محضر ايشان شرح فصوص قيصري در عرفان و برخي دروس ديگر را فرا گرفته است. اين بزرگ مرد نيز حلقة اتصال حوزه و دانشگاه بود.

آيت الله حاج آقا حسين بروجردي
فقيه نامدار و زعيم بزرگ حوزه علمية قم مرحوم آيت الله العظمي حاج سيد حسين طباطبايي بروجردي فرزند مرحوم سيد علي طباطبايي از سلسله سادات طباطبايي شهرستان بروجرد بود. وي در سال ١٢٩٢ هجري قمري در بروجرد به دنيا آمد و در يك خانواده علم و تقوا و فضيلت رشد و كرد. آيت الله بروجردي، فقيه بزرگوار و عالم وارسته‌اي بود كه در طول عمر پر بركت خويش در راه احيا و نشر معارف دين و حفظ قداست مكتب اهل بيت (ع) تلاش وكوشش فراوان كرد. او به ويژه در دوران مرجعيت عامه و زعامت بر حوزة مقدسة قم خدمات شاياني به حوزه، اسلام و مسلمانان ايران و جهان عرضه كرد.
حضرت استاد در آغاز ورود به حوزه علميه قم مدّتي در درس خارج فقه ايشان شركت كرده و از محضرش بهره برده است.
آيت الله بروجردي در ١٣ شوال سال ١٣٨١ هجري قمري مطابق با ١٣٤٠ شمسي رحلت كرد.

حضرت امام خميني
فقيه و انديشمند بزرگ و رهبر كبير انقلاب و بنيانگذار نظام مقدس «جمهوري اسلامي ايران» حضرت آيت الله العظمي امام خميني، از مفاخر شيعه و بلكه اسلام و از بزرگ‌ترين رهبران و مصلحان جهان در قرون معاصر است. امام خميني به راستي يك شخصيت جامع الاطراف و ذوابعاد بود و در همة زمينه‌هاي علمي، سياسي، اخلاقي، عرفاني وديني ـ اسلامي سرآمد همگان و بي‌همتا به شمار مي‌رفت.
آفتاب وجود با بركت و عالمگير امام امت همچنان روشني بخش جامعه اسلامي و بارقه اميد رهايي ملل مستضعف در سراسر جهان است.
آن حضرت در سال ١٣٢٠ هجري قمري در شهرستان خمين ديده به جهان گشود و در ١٤٠٩ هجري قمري مطابق با ١٤ خرداد ١٣٦٨ به ديار باقي شتافت و با ضميري آرام و قلبي مطمئن در جوار رحمت حق آرميد.
حضرت استاد در درس اصول امام شركت كرده و مجموع آن حدود ٧ سال به طول انجاميد و به تصريح خودش درس اصول امام آن‌چنان قوي و غني بود كه او را مستغني ساخت.

علامه سيد محمد حسين طباطبايي
آيت الله علامه سيد محمد حسين طباطبايي در آخر ذي الحجه سال ١٣٢١ هجري قمري در شهرستان تبريز به دنيا آمد و در صبح يكشنبه ١٨ محرم الحرام ١٤٠٢ هجري قمري مطابق با ٢٤ آبان ١٣٦٠ شمسي در شهر مقدس قم چشم از جهان خاكي فرو بسته و به جهان باقي شتافت.
مرحوم علامه طباطبايي يكي از بزرگان حكما و مفسران اسلامي در قرون معاصر است كه در بسياري از علوم اسلامي از فقه، اصول، فلسفه، كلام، عرفان، هيئت و نجوم، رياضيات، حديث، رجال و غير آن به مقام اجتهاد و تخصص رسيده و موفق به تشكيل كرسي تدريس و تدوين كتب بسياري شده است. از مشهورترين آثار وي تفسير قيّم الميزان و بدايت الحكمة و نهاية الحكمة در فلسفه اسلامي است. حضرت استاد آيت الله جوادي آملي از محضر اين حكيم متأله و مفسر كبير قرآن، بهره‌هاي فراواني برده و تا آخرين روز حيات ايشان ملازم ركابشان بوده است. به حدي محضر علمي علامه برايشان آموزنده بوده كه فرمود: پس از درك محضر ايشان تازه فهميدم كه آغاز درس خواندنم است. در ادامه فرمود:
«با توجه به روحيات و صفات پسنديده و سيره عملي و عملي بسياري عالي و تعالي بخش مرحوم علامه طباطبايي (رضوان الله عليه) بود كه در ميان همه اساتيد انس علمي من با آن مرحوم بيش از ديگر اساتيد بود، و از بدو ورود به حوزه علميه قم تا آخرين لحظات زندگي آن بزرگ حكيم الهي، كه بيش از ٢٥ سال طول كشيد، همه جا در محضر آن بزرگوار بودم؛ در جلسات عمومي، تدريس سطح اسفار، شفا، منطق، عرفان و در جلسات خصوصي‌شان كه درس خارج الهيات و فلسفه بود.»

آيت الله محقق داماد
فقيه محقق و عالم سخت كوش، مرحوم آيت الله حاج سيد محمد محقق داماد، از علما و فقهاي بزرگ معاصر است. حضرت استاد درباره‌ي علل انتخاب درس فقه ايشان كه حدود ١٢ الي ١٣ سال در آن شركت كرده و بسيار از آن تعريف و تمجيد نموده است، فرمود: «در آغاز ورود به حوزه علميه قم . . . به درس‌هاي خارج فقه اساتيد و علما سر زديم، و از ميان درس‌هاي فقه، تنها درس خارج فقه مرحوم استاد آيت الله حاج سيد محمد محقق داماد (رضوان الله تعالي) را از همه آن دروس قوي‌تر و عميق‌تر و مطلوب نظر ديديم؛ زيرا ايشان فراغت خوبي داشتند و براي درس تتبع كافي و مطالعه لازم را به عمل مي‌آوردند. لذا محضر ايشان را حدود ١٢ الي ١٣ سال درك كرده و استفاده كرديم.»

آيت الله ميرزا هاشم آملي
فقيه و اصولي بزرگ معاصر، آيت الله العظمي حاج ميرزا هاشم آملي، يكي از مفاخر شهرستان آمل و از اساتيد بزرگ فقه و اصول در حوزه‌هاي نجف و قم است. او در سال ١٣٢٢ هجري قمري مصادف با ١٢٧٨ هجري شمسي در يكي از روستاهاي آمل پا به عرصه گيتي نهاد و پس از عمري تحصيل و تدريس و نشر معارف ديني و تلاش و كوشش در اين راه و نيل به مقامات عالي علم و اجتهاد در ٤ رمضان سال ١٤١٣ هجري قمري مطابق با اسفند ١٣٧١ هجري شمسي بدرود حيات گفت و در جوار كريمه اهل بيت (ع) حضرت فاطمه معصومه (س) در قم به خاك سپرده شد. آن فقيد سعيد كه دروس خود را در حوزه‌هاي آمل، تهران، قم و نجف فرا گرفته بود،محضر بسياري از بزرگان علما را در حوزه‌هاي ياد شده درك كرد و به ويژه جزو شاگردان به نام علماي حوزه نجف مانند علامه نائيني، علامه آقا ضيا عراقي وغير آنان به شمار مي‌رفت.
استاد به مدت ٥ سال در درس خارج فقه ايشان (بحث معاملات) شركت كردند.